"Çukurova’nın En İyi Gazetesi"

Son Güncelleme 10:35

Kayıp Kanuni Sultan Süleyman Medresesi’nin izini nasıl buldum?

Aytekin Gezici

Söze Resimli Adana Tarihi'nin şehir tarihine hizmetlerine bir yenisi daha ekleniyor diye başlasam çok mu avam kaçar sizce? Yüzyıllardır izi bucağı bilinmeyen bir medresenin nerede olabileceği konusundaki keşif bence biraz övünmeyi hak ediyor.

 

Adana'da kuruluş hazırlıkları devam eden Kanuni Üniversitesi'nin neden böyle bir ismi tercih ettiği sorusundan hareketle başlayan araştırıp, soruşturma macerası 'evraka' diye bağırdığım finalle neticelendi.

 

Adana'nın Kozan ilçesinde yıllar yılı 'Küçük Camii' diye anılan Süleyman Han Mescidi'nin bir konağın duvarına bulunan kitabesinden yola çıkarak kayıp Kanuni Medresesi'nin adresinin bulunduğu fikri heyecanlandırdı beni.


Hayır, hayır yanlış okumadınız. Başlıktaki hadise ayniyle vak'i. Kısaca an itibariyle satırlarını okuduğunuz Resimli Adana Tarihi'nin yazarı fakir bu topraklarda yüzyıllardır adı sanı, izi yurdu belli olmayan Kanuni Sultan Süleyman Medresesi'nin yerini keşfetmiştir. Şimdi size değme aksiyon filmlerine taş çıkartacak, çoksatar macera romanı yazarlarına parmak ısırtacak buluşumun en ince detaylarını anlatıyorum.


Tamam, abarttım biraz. Bu nedenle yüzünüzdeki o müstehzi ifadeye derhal son verin. Çünkü bu satırdan sonra okuyacağınız hadiseler birebir gerçektir. Abartının zerresi yoktur yeminle. Bu filmin devamı da gelecek bilesiniz ama önce şu meşhur buluşumun hikâyesini sizlere şöyle ballandıra ballandıra anlatayım da hem ben, hem konunun meraklıları önce keyfe gelsin.


İYİ GÜZELDE, NEDEN KANUNİ ÜNİVERSİTESİ?

Hayli zamandır kulağıma Adana'da 'Kanuni' adıyla yeni bir vakıf üniversitesi kurulacağına dair söylentiler geliyordu. Öyle ya 'hür teşebbüsün kalesi' olan canım memleketimde böylesi bir girişim başlatılabilir ve teşebbüs ehlinin yeteneğine göre o isimde bir üniversite derhal bina edilebilir.


Ama kafama takılan bu girişimi başlatan ağabeyler neden 'Kanuni' ismini tercih etmişti. Gerçi bir iki yıldır memleketimizde, 'Muhteşem Yüzyıl' adıyla maruf ancak içerik itibariyle ecdada yönelik 'yalan, dolan, dedikodu ve hakaretin' bini bir para diziden kaynaklanan şöhretten yararlanma düşüncesi mümkün değildi bu girişimin. Çünkü benim bildiğim aklı fevkalade başında bir organizasyonun eseri olacaktı bu yeni vakıf üniversitesi. Neyse uzun lafın kısası beynimin gri kıvrımlarında dolaşan bu sorulardan yola çıkarak üzerinde yaşadığımız coğrafyanın Kanuni ile nasıl bir bağı olabileceğinin cevabını aramaya başladım.


BAĞDAT SEFERİ DÖNÜŞÜNDE İKİ GÜN ADANA'DA KALDI

46 yıllık uzun saltanatı devrinde yalnızca 1,5 - 2 yıl kadar başkent İstanbul'da kaldığı bilinen ve geri kalan iktidarını at sırtında fetihlerle geçiren Kanuni Sultan Süleyman Bağdat Seferi dönüşünde Aralık 1535'de Adana'ya geldi.


Kanuni'yi ev sahibi Ramazanoğlu Beyi Piri Mehmet Paşa sarayında bizzat ağırladı. Dönemi anlatan kayıtlara göre padişah Ulu Camii'nin devam eden inşaatını yerinde inceledi, şehir içinde Ramazanoğulları tarafından yaptırılan han, medrese, darüşşifa ve imarethane hakkında bilgi aldı. Ve ardından av meraklısı padişah Toros Dağı eteklerinde bolca bulunan yaban hayvanı avına çıktı.


Elimde ki Kanuni ile Adana'nın aynı cümle içinde geçtiği malzemenin tümü bu kadardı. Fakat böylesi bir hatıradan ibaret Kanuni-Adana ilişkisi bir üniversiteye isminin verilmesi için yeterlimiydi ki?


KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN MEDRESESİ'NDEN GERİYE KİTABESİ KALMIŞ!

Bu tip durumlarda hep yaptığım gibi birkaç bilene bizzat başvurdum. Önce akademisyen dostum Gözde Ramazanoğlu, ardından şehir tarihini popülerleştiren ağabeyim Cezmi Yurtsever. Onlarda da 'Kanuni' isminin bir üniversiteye verilmesine vesile olabilecek bağlantıya dair bilgi yoktu. İş başa düştü deyip döneme ilişkin kayıtlar, belgeler, dokümanlar, hatırat ne varsa yığdım önüme. Bir süre sonra iki somut vesika önümde duruyordu. Bunlardan ilki Kanuni Sultan Süleyman Medresesi kitabesiydi. Evet, Adana'nın Kozan ilçesinde geriye yalnızca 'kitabesi' kalabilmiş bir Kanuni Sultan Süleyman Medresesi vardı. Medresenin günümüzde 'üniversiteye' karşılık geldiğini sanırım hatırlatmama gerek yoktur.


Birkaç hamle sonra Prof. Dr. Nusret Çam imzalı bir kitap parmaklarımın erişimindeydi. 'Türk Kültür Varlıkları Envanteri' isimli kitabın ikinci bölümünde maalesef ki, 'Günümüze ulaşamayan veya tamamen değişen eserler'i arasında sıralanıyordu, 'Kanuni Sultan Süleyman Medresesi.


ECDADIN ESERLERİNE SAYGILI BİR BELEDİYE BAŞKAN KAZIM ÖZGAN

Tamam, benzerlerine sıkça rastladığımızdan böylesi bir tarihi facianın acısına en nihayetinde katlanabilirdik. Fakat ihyası mümkün görünen böylesi bir eser acaba Adana'nın Kozan ilçesinde hangi bölgedeydi? Öyle ya, tarihe meraklı, ecdadın kıymetli eserlerini birbiri ardına ihya eden değerli Kozan Belediye Başkanı Kazım Özgan'ın bölgesindeydi kayıp Kanuni Sultan Süleyman Medresesi.


Derhal telefona sarılıp Kozanlı gazeteci dostum Fatih Ateş'i aradım. Fatih'te tarihe meraklı ve sevdalı isimlerin başında geliyor. Önce 'Kanuni Sultan Süleyman Medresesi'nin nerede olabileceği hususundaki görüş teatimiz ardından birkaç tahminimiz devreye girdi. Az sonra Cezmi Yurtsever'in Eylül 2007'de kaleme aldığı bir haberin arayışımıza cevap verebileceğini düşündük. Cezmi Hoca haberinde Kanuni Medresesi'nden bahsetmiyor ama onunla bağlantı kurabileceğimiz bir detay veriyordu bize.


'SÜLEYMAN HAN MESCİDİ' KİTABESİ BİR KONAĞIN DUVARINDAYMIŞ!

"Mahmutlu Mahallesi'ndeki ana cadde üzerinde ve köşe başında bulunan tarihi bir konağın giriş kapısı üzerindeki Osmanlıca yazılmış taş ilgimi çekti. Yanına yaklaşarak fotoğraflarını çektim. Ve bilgisayar ortamında taşın üzerindeki şifreli yazıları çözümlemeyi başardım. Taşın üzerinde "Selim han oğlu Süleyman han, mescidi şerif, Hicri 936" yazıları vardı. Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman döneminde ve miladi 1530 yılında yaptırılan bir caminin tarihi hafızası sayılan 'kitabesi'ne ait idi, yazılı taş."


Cezmi Yurtsever bu keşfinin ardından kitabenin halk arasında 'Küçük Camii' olarak bilinen ve aslında 'Süleyman Han Mescidi' olan camiye yerleştirilmesi hususunda Adana Valiliği'ne çağrıda bulunmayı da ihmal etmiyordu.


2007'de yayınlanan bu tespitini hatırlattığım Cezmi Hoca'ya Osmanlı'nın benzer mescitlerinin yanına medrese inşa etme geleneği bulunduğunu ve hali hazırda yeri yurdu, izi bucağı bilinmeyen 'Kanuni Sultan Süleyman Medresesi'nin de 'Küçük Camii' olarak bilinen 'Süleyman Han Mescidi'nin yanında kurulmuş olup olamayacağı fikrini/sorusunu ortaya attım.


Bu fikir haliyle üzerinden yüzlerce yıl geçmiş olsa bile yalnızca tarih hastalığından muzdarip biz fakirleri ziyadesiyle heyecanlandırdı. Ben bu satırları tamamlamaya çalışırken sırasıyla bu metinde ismi geçen tüm arkadaşlar, dostlar bu sorunun peşine düşmüştü? Gerçekten de kayıp Kanuni Sultan Süleyman Medresesi, Kozan halkının 'Küçük Camii' dediği ve yıllar sonra yapılan restorasyonla 'Süleyman Han Mescidi Şerifi' kitabesine kavuşan bölgede olabilirmiydi? Ne dersiniz?



SÜLEYMAN HAN MESCİDİ'NİN RESTAROSYONU

Vatandaşların 'Küçük Camii' dediği Süleyman Han Mescidi en büyük darbeyi Ermenilerden aldı. 1920 olaylarında işgalci Fransızlardan aldıkları cesaretle sözde silah arama bahanesiyle cami Ermeni komitacılar tarafından yakılır ve yanındaki medrese yıkılır. Bu yangın ve yıkım sırasında yere düşen kitabe bir vatandaş tarafından saklanır ve neden sonra Çamurdan ailesine ait konağın duvarına monte edilir.


Cezmi Yurtsever'in 2007 Eylül'ünde bir konağın duvarında fark edip dikkat çektiği "Selim han oğlu Süleyman han, mescidi şerif, Hicri 936" kitabe 2009 yılında ait olduğu yere konuldu. Kozan'da sürdürdüğü pek çok restorasyon çalışmasıyla dikkat çeken Belediye Başkanı Kazım Özgan, tarihimize ışık tutan yapıların yeniden ihya edilmesine vesile olmaktan ve gelecek kuşaklara böylesi önemli eserleri bırakıyor olmaktan dolayı mutluluk duyduğunu ifade etti.



Haberin Yazarı   :   Aytekin Gezici       Eposta Adresi   :  

Yazarın Önceki Yazısı  :   İstermisiniz Adana ile Mersin birleşip Çukurova vilayeti olsun?

Haber Tarihi : 19.03.2012         Bu Haber 4405 Kez Okundu.



Yorumlar(0)

Henüz Yorum Eklenmemiş

Yorum

(*) Zorunlu alanlar

CAPTCHA

Resmi görüntülemekte sorun yaşıyorsanız yenileyiniz.

Lütfen bu alana yukarıda gördüğünüz güvenlik kodunu giriniz

REKLAM

Facebook

Twitter